Terug

Grondwater

In de bodem bevindt zich grondwater. Dit is water dat via sloten, meren en rivieren in de bodem is gezakt. Ook regenwater infiltreert in de bodem en zakt tot het niet verder kan door een bodemlaag die geen water doorlaat. Boven deze laag raakt de grond ‘verzadigd'. Dit houdt in dat de grond geen water meer kan opnemen.

De hoogte waar deze verzadiging optreedt, is de grondwaterstand (of: het grondwaterpeil). Het water eronder noemen we grondwater. Hierin zitten allerlei stoffen die ook in de bodem voorkomen. In het westen van Nederland zit het grondwaterpeil soms maar enkele decimeters onder het maaiveld. In andere gebieden, zoals de Veluwe, ligt het juist tientallen meters diep.

Grondwater stroomt in de richting waar het waterniveau lager is. Dat gaat heel langzaam, vaak maar enkele meters per jaar. Hierbij komt het grondwater in aanraking met allerlei stoffen, zoals kalksteen, die in het grondwater kunnen oplossen. Zo zorgde de stroming van grondwater voor het ontstaan van grotten doordat kalksteen oploste en het grondwater de grond daardoor als het ware uitholde.

Wat beïnvloedt de grondwaterstand?

Veel factoren beïnvloeden het grondwaterpeil, zoals:

  • Hoeveel regen er valt. En hoeveel (regen)water verdampt.
  • Uit welke lagen de bodem bestaat (bijvoorbeeld veen, klei- of leemlagen, zie de subpagina in de linkerkolom). En hoeveel water deze lagen doorlaten.
  • De afstand tot het oppervlaktewater en het peil daarvan. Het grondwater transporteert regenwater weg dat in de bodem is gezakt via beken, sloten en vaarten. Soms gebeurt dit via drainage. Omgekeerd kan het oppervlaktewater ook het grondwater ‘voeden'.
  • De waterdruk uit diepere bodemlagen. De bodem kan meerdere waterdoorlatende lagen hebben, die niet met elkaar in verbinding staan.
  • Constructies onder de grond, zoals tunnels en garages, kunnen grondwater laten opstuwen.
  • Grondwaterwinningen in de omgeving kunnen lokaal leiden tot sterke daling van het grondwaterpeil. Beëindiging kan juist tot sterke stijging leiden.
  • Kwel/wegzijging. Als het grondwaterpeil aan de oppervlakte komt, ontstaat kwel.
  • Zettingen/bodemdaling. Hierdoor komt grondwater steeds meer dichter tot het oppervlakte.

Het grondwatersysteem zit heel ingewikkeld in elkaar. Het is (meestal) onzichtbaar en houdt zich niet aan gemeentegrenzen. We kunnen het zelf lastig beïnvloeden. Terwijl het wel grote invloed kan hebben op de functies van de grond.

Grondwaterpeil en bodemdaling

Duizend jaar geleden lag het grootste deel van West-Nederland boven de zeespiegel. Om groenten en fruit te kunnen verbouwen, groeven de mensen sloten. Hierdoor zakte het waterpeil. Gevolg was dat het veen uitdroogde en inzakte. Bovendien ging het veen rotten, doordat het in contact kwam met zuurstof in de lucht.
Rond het jaar 1200 was de veengrond op enkele plaatsen al tot zeeniveau gezakt. Inmiddels liggen grote delen van Zeeland, Zuid-Holland, Noord-Holland, Friesland en Groningen onder zeeniveau. Het hoogteverschil tussen de bodem en de zeespiegel wordt steeds groter. Het kost meer en meer moeite om die gebieden droog te houden. Om het inklinken en rotten van veen tegen te gaan, moeten we het waterpeil in veengebieden eigenlijk hoog houden. Maar voor de landbouw is een lager grondwaterpeil beter. De waterschappen proberen voor een goede balans te zorgen.


 

Problemen door grondwater

Als de grondwaterstand in steden langere tijd te hoog of te laag is, kan dit grote problemen geven. Zo kunnen houten funderingspalen (waarop gebouwen steunen) gaan rotten als het grondwaterpeil te laag wordt. Met eventuele verzakkingen tot gevolg. En te hoge grondwaterstanden kunnen bijvoorbeeld leiden tot vocht in huis. Zie bovenstaande animatie voor details.

Verontreiniging
Als grondwater door verontreinigde grond stroomt, kan het de verontreiniging verspreiden. Vaak tot ver buiten de plaats van de bodemverontreiniging. Omdat de stroming zo langzaam gaat, kan een (kortdurende) verontreiniging langdurige gevolgen hebben. Zowel overheid als particulier moeten grondwater daarom schoon houden.

Meer weten?

Wikipedia over Grondwater Website met veel informatie over grondwater.
DINO grondwaterstanden Website Data en Informatie van de Nederlandse Ondergrond.
Actuele Hoogtekaart van Nederland

Bekijk hoe hoog of laag uw huis ligt ten opzichte van NAP.

Problemen en oplossingen Bekijk de meest voorkomende problemen en oplossingen

Welke kosten zijn er?

Diverse instanties zorgen voor aanvoer van drinkwater en voor afvoer en zuivering van afvalwater en regenwater. U als bewoner ontvangt daarvoor een of meer rekening(en).

Is uw riool verstopt?

Ondanks zorgvuldig gebruik toch een verstopping? Lees hier hoe u verstoppingen kunt voorkomen.

RIOCOP

Inspecteer nu zelf
het ondergrondse riool!

Spoor hier zo snel als je kunt alle problemen in het riool op!